มหาอุตตรชาดก

มหาอุตตรชาดก

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ แคว้นโกศลอันไพบูลย์ มีพระราชาผู้ทรงทศพิธราชธรรมปกครองอาณาประชาราษฎร์อย่างร่มเย็นเป็นสุข พระองค์มีพระราชโอรสองค์หนึ่ง นามว่า พระอุตตรกุมาร ผู้เป็นที่รักยิ่ง ทรงมีพระสิริโฉมงดงาม เฉลียวฉลาด และเปี่ยมด้วยคุณธรรม แต่ถึงกระนั้น พระอุตตรกุมารก็ยังมีข้อบกพร่องที่น้อยคนนักจะสังเกตเห็น นั่นคือความไม่รอบคอบในการใช้จ่ายทรัพย์สินอันเป็นของหลวง พระองค์มักจะทรงพระราชทานสิ่งของอันมีค่าแก่เหล่าข้าราชบริพาร หรือแม้แต่คนแปลกหน้าที่เข้ามาขอ โดยมิได้ทรงพิจารณาถึงความเหมาะสม หรือความจำเป็นอันแท้จริง

วันหนึ่ง ขณะที่พระราชาประทับอยู่ ณ ศาลาราชสำนัก ทรงทอดพระเนตรเห็นพระอุตตรกุมารกำลังทรงประทานช้างเผือกที่สมควรจะใช้เป็นพาหนะของพระราชา ให้แก่พราหมณ์ผู้หนึ่งซึ่งอ้างว่าตนเองมีบุญญาธิการมาแต่ปางก่อน พระราชาทรงตกพระทัยเป็นอย่างยิ่ง ทรงรีบเสด็จเข้าไปห้ามปรามพระโอรสทันที

“อุตระ! เจ้ากำลังทำสิ่งใดอยู่ ช้างเชือกนี้เป็นสมบัติของแผ่นดิน มีไว้เพื่อประโยชน์แก่ราชอาณาจักร การที่เจ้าประทานให้แก่พราหมณ์ผู้นี้ โดยที่มิได้พิจารณาให้ถ้วนถี่ ย่อมเป็นความผิดพลาดอันใหญ่หลวง” พระราชาตรัสด้วยพระสุรเสียงที่สั่นเครือ

พระอุตตรกุมารทรงก้มหน้าลงด้วยความละอาย ทรงกราบทูลว่า “หม่อมฉันขออภัยด้วยเพคะ ทูลหัวของหม่อมฉันเห็นว่าพราหมณ์ผู้นี้มีน้ำใจนักบุญ จึงประทานให้ด้วยความเลื่อมใส”

พระราชาทรงถอนพระทัยยาว “การเห็นอกเห็นใจผู้อื่นเป็นสิ่งที่ดี แต่การไร้ซึ่งความรอบคอบในการจัดการทรัพย์สิน ย่อมนำมาซึ่งความเดือดร้อนแก่แผ่นดินในภายภาคหน้า”

หลังจากเหตุการณ์นั้น พระราชาจึงมีรับสั่งให้เหล่าเสนาบดีทั้งหลาย นำพระอุตตรกุมารไปศึกษาศิลปวิทยาการต่างๆ จากอาจารย์ผู้ทรงภูมิปัญญา โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิชาการบริหารจัดการ การคลัง และการใช้ทรัพย์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

พระอุตตรกุมารทรงตั้งพระทัยศึกษาเล่าเรียนอย่างจริงจัง ทรงใช้เวลาเกือบเจ็ดปี จึงสำเร็จวิชาการทั้งปวง ทรงมีพระปรีชาสามารถเหนือกว่าใครในแผ่นดิน ทรงทราบถึงมูลค่าของสิ่งต่างๆ ทรงสามารถคำนวณผลได้ผลเสียของการลงทุน และทรงเข้าใจถึงความสำคัญของการใช้ทรัพย์สินให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ส่วนรวม

เมื่อพระราชาทรงเห็นว่าพระโอรสทรงเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่พร้อมจะสืบทอดราชสมบัติแล้ว จึงทรงมอบหมายให้พระอุตตรกุมารเป็นผู้ดูแลคลังหลวง ทรงมอบหมายให้พระองค์ทรงบริหารจัดการทรัพย์สินทั้งหมดของอาณาจักร

พระอุตตรกุมารทรงทำงานอย่างเต็มกำลัง ทรงจัดสรรงบประมาณอย่างมีเหตุผล ทรงส่งเสริมการค้า การเกษตร และการอุตสาหกรรม ทรงเก็บภาษีอากรอย่างเป็นธรรม และทรงใช้จ่ายเงินแผ่นดินอย่างประหยัด แต่ก็ไม่ละเลยที่จะช่วยเหลือผู้ที่เดือดร้อน ผู้ที่สมควรได้รับการช่วยเหลือ

วันหนึ่ง เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่ในเมือง ไฟลุกลามอย่างรวดเร็ว ชาวบ้านเรือนเสียหายเป็นจำนวนมาก ผู้คนไร้ที่อยู่อาศัย ขาดแคลนอาหารและเครื่องใช้

พระอุตตรกุมารทรงทราบข่าว ก็ทรงรีบนำเงินจากคลังหลวงออกมาช่วยเหลือประชาชนทันที ทรงจัดหาอาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่พักชั่วคราว และวัสดุก่อสร้าง เพื่อให้ประชาชนได้กลับมาสร้างบ้านเรือนของตนเอง

นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงริเริ่มโครงการช่วยเหลือเกษตรกร ทรงจัดหาเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย และเครื่องมือทางการเกษตร เพื่อให้เกษตรกรสามารถเพาะปลูกได้อีกครั้ง

ด้วยพระปรีชาสามารถและความรอบคอบของพระอุตตรกุมาร อาณาจักรกโกศลก็สามารถฟื้นตัวจากภัยพิบัติได้อย่างรวดเร็ว ประชาชนมีความสุข และแซ่ซ้องสรรเสริญพระบารมีของพระองค์

กาลเวลาผ่านไป พระราชาทรงสวรรคต พระอุตตรกุมารได้ขึ้นครองราชสมบัติ ทรงปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยทศพิธราชธรรม ทรงบริหารแผ่นดินอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้บ้านเมืองเจริญรุ่งเรืองอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน

พระองค์ทรงเป็นที่รักของประชาชน ทรงเป็นแบบอย่างของกษัตริย์ผู้ทรงคุณธรรม ทรงเป็นผู้ที่รู้จักใช้ทรัพย์สินให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ส่วนรวม

วันหนึ่ง ขณะที่พระองค์ทรงประทับอยู่บนพระแท่นบรรทม ทรงระลึกถึงคำสอนของพระบิดา ทรงระลึกถึงครั้งที่พระองค์เคยทำผิดพลาดในอดีต และทรงขอบคุณพระบิดาที่ทรงสั่งสอนจนพระองค์ได้กลายเป็นพระราชาที่ทรงคุณธรรม

“หากวันนั้น ข้าพระบาทมิได้ทรงเรียนรู้ถึงความรอบคอบในการใช้จ่าย ข้าพระบาทคงมิได้เป็นเช่นทุกวันนี้” พระองค์ตรัสกับพระองค์เอง

เมื่อพระองค์เสด็จดับขันธ์ปรินิพพานแล้ว ก็ทรงได้ไปบังเกิดในพรหมโลก ด้วยบุญกุศลที่พระองค์ได้บำเพ็ญมาตลอดพระชนมชีพ